AP 10th Class History Chapter 3 The Making of a Global World Question Answer — 10వ తరగతి చరిత్ర (India and the Contemporary World II) మూడో అధ్యాయం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ రూపకల్పన (The Making of a Global World) చివరి Write in brief, Discuss ప్రశ్నలన్నింటికీ, పాఠం మధ్యలోని ముఖ్య ప్రశ్నలకూ తెలుగులో జవాబులు. సిల్క్ రూట్లు, కార్న్ లాస్, రిండర్‌పెస్ట్, ఒప్పంద కూలీలు, హెన్రీ ఫోర్డ్, మహా మాంద్యం, బ్రెటన్ వుడ్స్, G-77, బహుళజాతి సంస్థలు. ప్రశ్నలు పుస్తకంలో ఉన్నట్టే ఇంగ్లీష్‌లో ఉన్నాయి.
SA1 సోషల్ మిగతా పాఠాల జవాబులు, పరీక్ష రోజు కీ వచ్చిన వెంటనే తెలియాలంటే WhatsApp గ్రూప్‌లో చేరండి
ఈ పేజీలో: పాఠంలో ఏముంది | ముఖ్య తేదీలు | Write in brief | Discuss | పాఠం మధ్య ప్రశ్నలు | మార్కులు పోయే చోట్లు | FAQs
AP 10th Class History Chapter 3 The Making of a Global World Question Answer — పాఠంలో ఏముంది
| భాగం | ముఖ్య విషయం |
|---|---|
| 1. The Pre-modern World | సిల్క్ రూట్లు, ఆహారం ప్రయాణం (స్పఘెట్టి, బంగాళాదుంప), ఆక్రమణ, వ్యాధులు, వ్యాపారం |
| 2. The Nineteenth Century (1815-1914) | ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ, కార్న్ లాస్, సాంకేతికత, వలసవాదం, రిండర్‌పెస్ట్, ఒప్పంద కూలీలు, భారత వ్యాపారులు, వాణిజ్యం |
| 3. The Inter-war Economy | యుద్ధకాల మార్పులు, సామూహిక ఉత్పత్తి, హెన్రీ ఫోర్డ్, మహా మాంద్యం, భారత్‌పై ప్రభావం |
| 4. Rebuilding a World Economy: The Post-war Era | బ్రెటన్ వుడ్స్, IMF, ప్రపంచ బ్యాంకు, వలస విముక్తి, G-77, ప్రపంచీకరణ ఆరంభం |
SA1 కి ఎందుకు ముఖ్యం: ఈ పాఠం 10వ తరగతి SA1 సాంఘిక శాస్త్రం సిలబస్‌లోని చరిత్ర పాఠాల్లో ఉంది (AP SA1 Syllabus 2026-27 చూడండి). ఇక్కడి ప్రశ్నలు, తేదీలు AP SCERT 10వ తరగతి History (India and the Contemporary World II) పాఠ్యపుస్తకం, అధ్యాయం 3 నుంచే.
The Making of a Global World ముఖ్య తేదీలు
| కాలం | సంఘటన |
|---|---|
| సుమారు క్రీ.పూ. 3000 | సింధు లోయ నాగరికత పశ్చిమ ఆసియాతో సముద్ర వ్యాపారం |
| క్రీస్తు శకానికి ముందు నుంచి 15వ శతాబ్దం వరకు | సిల్క్ రూట్ల ద్వారా వ్యాపారం, సాంస్కృతిక సంబంధాలు |
| 16వ శతాబ్దం | ఐరోపా నావికులు ఆసియాకు సముద్ర మార్గం, అమెరికా చేరిక; 16వ శతాబ్దం మధ్యకు పోర్చుగీస్, స్పానిష్ ఆక్రమణ |
| 1845-1849 | ఐర్లాండ్ బంగాళాదుంప మహా కరవు |
| 1815-1914 | 19వ శతాబ్దం: ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ రూపుదిద్దుకుంది |
| 1885 | బెర్లిన్ సమావేశం: ఐరోపా శక్తులు ఆఫ్రికాను పంచుకున్నాయి |
| 1880 ల చివర – 1892 | రిండర్‌పెస్ట్ ఆఫ్రికాకు రాక; 1892 కి అట్లాంటిక్ తీరం, ఐదేళ్లకు కేప్ |
| 1914-1918 | మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం |
| జనవరి 1914 | హెన్రీ ఫోర్డ్ రోజు వేతనం 5 డాలర్లకు పెంపు |
| 1921 | ఒప్పంద కూలీ (indentured labour) వ్యవస్థ రద్దు |
| 1929 – 1930 ల మధ్య | మహా మాంద్యం (Great Depression) |
| 1928-1934 | భారత ఎగుమతులు, దిగుమతులు దాదాపు సగం; గోధుమ ధర 50 శాతం పతనం |
| 1939-1945 | రెండో ప్రపంచ యుద్ధం |
| జులై 1944 | బ్రెటన్ వుడ్స్ సమావేశం (న్యూ హాంప్‌షైర్, అమెరికా) |
| 1947 | IMF, ప్రపంచ బ్యాంకు కార్యకలాపాలు ఆరంభం |
| 1950-1970 | ప్రపంచ వాణిజ్యం ఏటా 8 శాతానికి పైగా వృద్ధి |
| 1970 లు | బ్రెటన్ వుడ్స్ స్థిర మారకం వ్యవస్థ ముగింపు; ప్రపంచీకరణ ఆరంభం; MNC లు ఆసియాకు |
| ప్రవాహం (Flow) | అర్థం | భారత్ ఉదాహరణ |
|---|---|---|
| వాణిజ్యం (Trade) | వస్తువుల వ్యాపారం | ముడి పత్తి, నీలిమందు, నల్లమందు ఎగుమతి; బ్రిటిష్ వస్త్రాల దిగుమతి |
| శ్రమ (Labour) | ఉపాధి కోసం వలస | కరీబియన్, మారిషస్, ఫిజీలకు ఒప్పంద కూలీలు |
| మూలధనం (Capital) | దూర ప్రాంతాల్లో పెట్టుబడి | శికారిపురి ష్రాఫ్‌లు, నాట్టుకోట్టై చెట్టియార్లు |
సిల్క్ రూట్ల నుంచి బ్రెటన్ వుడ్స్ వరకు ముఖ్య తేదీలు, మూడు ప్రవాహాలు, బ్రెటన్ వుడ్స్ కవలలు ఒకే చార్ట్‌లో.
AP 10th Class History Chapter 3 The Making of a Global World Write in Brief Question Answer
1. Give two examples of different types of global exchanges which took place before the seventeenth century, choosing one example from Asia and one from the Americas.
జవాబు చూడండి
1. చైనా నుంచి పడమర వైపు వెళ్లిన పట్టు (silk) సరుకుల వల్ల ఈ దారులకు సిల్క్ రూట్లు అనే పేరు వచ్చింది. ఇవి ఆసియాను ఐరోపా, ఉత్తర ఆఫ్రికాలతో కలిపాయి.
2. క్రీస్తు శకానికి ముందే ఉన్న ఈ దారులు దాదాపు 15వ శతాబ్దం వరకు బాగా నడిచాయి.
3. చైనా కుండలు (pottery), భారత్, ఆగ్నేయాసియాల వస్త్రాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు ఈ దారుల్లో వెళ్లాయి; తిరుగు దిశలో ఐరోపా నుంచి బంగారం, వెండి వంటి విలువైన లోహాలు ఆసియాకు వచ్చాయి.
4. వ్యాపారంతో పాటు సంస్కృతి కూడా ప్రయాణించింది: తూర్పు భారతదేశంలో పుట్టిన బౌద్ధమతం ఈ దారుల ద్వారా పలు దిశలకు వ్యాపించింది; క్రైస్తవ మిషనరీలు, ముస్లిం మత ప్రచారకులు కూడా ఈ దారుల్లోనే ప్రయాణించారు.
అమెరికా ఉదాహరణ: ఆహార పంటలు, వెండి
1. క్రిస్టొఫర్ కొలంబస్ అనుకోకుండా అమెరికా ఖండాన్ని కనుగొన్న తర్వాతే బంగాళాదుంప, సోయా, వేరుశనగ, మొక్కజొన్న, టమోటా, మిరపకాయలు, చిలగడదుంప వంటి పంటలు ఐరోపా, ఆసియాకు వచ్చాయి. సుమారు ఐదు శతాబ్దాల క్రితం వరకు మన పూర్వీకులకు ఇవి తెలియవు.
2. ఐరోపాలో పేదలు బంగాళాదుంప వల్ల బాగా తినగలిగారు, ఎక్కువ కాలం బతికారు. ఐర్లాండ్ పేద రైతులు బంగాళాదుంపపై ఎంతగా ఆధారపడ్డారంటే, 1840 ల మధ్యలో తెగులు ఆ పంటను నాశనం చేసినప్పుడు లక్షల మంది ఆకలితో చనిపోయారు.
3. పెరూ, మెక్సికో గనుల వెండి ఐరోపా సంపదను పెంచి, ఆసియాతో దాని వ్యాపారానికి డబ్బు సమకూర్చింది.
2. Explain how the global transfer of disease in the pre-modern world helped in the colonisation of the Americas.
జవాబు చూడండి
2. స్పానిష్ విజేతల అత్యంత శక్తిమంతమైన ఆయుధం తుపాకులు కాదు; వారి వెంట వచ్చిన మశూచి (smallpox) వంటి క్రిములు.
3. చాలా కాలం ప్రపంచానికి దూరంగా ఉన్నందువల్ల అమెరికా మూలవాసులకు ఐరోపా నుంచి వచ్చిన ఈ వ్యాధులపై రోగనిరోధక శక్తి లేదు.
4. మశూచి ఐరోపా వారు అడుగుపెట్టకముందే ఖండం లోపలికి వ్యాపించి, మొత్తం సమాజాలనే చంపేసింది. దీంతో ఆక్రమణ సులువైంది.
5. తుపాకులను కొనవచ్చు, పట్టుకోవచ్చు; కానీ ఈ వ్యాధుల నుంచి రక్షణ లేదు. విజేతలకు మాత్రం ఈ వ్యాధులపై చాలావరకు రోగనిరోధక శక్తి ఉంది.
3 (a). Write a note to explain the effects of the following: The British government’s decision to abolish the Corn Laws.
జవాబు చూడండి
ప్రభావాలు:
1. దేశంలో పండించే ఆహారం కంటే చౌకగా విదేశీ ఆహారం బ్రిటన్‌లోకి దిగుమతి అయింది.
2. బ్రిటిష్ వ్యవసాయం దిగుమతులతో పోటీ పడలేకపోయింది. చాలా భూములు సాగు లేకుండా పడి ఉన్నాయి.
3. వేలాది మంది స్త్రీపురుషులు ఉపాధి లేక నగరాలకు వెళ్లారు, లేదా విదేశాలకు వలస వెళ్లారు.
4. ఆహార ధరలు తగ్గడంతో బ్రిటన్‌లో వినియోగం పెరిగింది. పారిశ్రామిక వృద్ధితో ఆదాయాలు పెరిగి ఇంకా ఎక్కువ ఆహార దిగుమతులు అవసరమయ్యాయి.
5. ఈ గిరాకీ తీర్చడానికి తూర్పు ఐరోపా, రష్యా, అమెరికా, ఆస్ట్రేలియాల్లో అడవులు నరికి భూములు సాగులోకి తెచ్చారు. రైల్వేలు, ఓడరేవులు, ఇళ్లు కట్టడానికి లండన్ వంటి కేంద్రాల నుంచి పెట్టుబడి, వలస కార్మికులు వచ్చారు.
6. 1890 నాటికి ప్రపంచ వ్యవసాయ ఆర్థిక వ్యవస్థ రూపుదిద్దుకుంది.
3 (b). Write a note to explain the effects of the following: The coming of rinderpest to Africa.
జవాబు చూడండి
2. తూర్పు ఆఫ్రికాలోని ఎరిత్రియాపై దాడి చేస్తున్న ఇటాలియన్ సైనికులకు ఆహారం కోసం బ్రిటిష్ ఆసియా నుంచి తెచ్చిన వ్యాధిగ్రస్త పశువుల ద్వారా ఇది వచ్చింది.
3. తూర్పు నుంచి “అడవిలో మంటలా” పడమరకు వ్యాపించి 1892 నాటికి ఆఫ్రికా అట్లాంటిక్ తీరానికి, ఐదేళ్లకు దక్షిణ కొన కేప్‌కు చేరింది.
4. ఆఫ్రికాలో 90 శాతం పశువులు చనిపోయాయి.
5. పశువులే ఆఫ్రికన్ల జీవనాధారం కాబట్టి వారి జీవనోపాధి నాశనమైంది.
6. మిగిలిన కొద్ది పశువులను తోటల యజమానులు, గనుల యజమానులు, వలస ప్రభుత్వాలు తమ గుప్పిట్లోకి తీసుకున్నారు. దీంతో తమ అధికారాన్ని బలపరచుకుని, ఆఫ్రికన్లను బలవంతంగా కూలీ పనుల మార్కెట్‌లోకి నెట్టారు.
7. ఇలా ఒక వ్యాధి ఆఫ్రికాను ఐరోపా దేశాలు ఆక్రమించి లొంగదీసుకోవడానికి సహాయపడింది.
3 (c). Write a note to explain the effects of the following: The death of men of working-age in Europe because of the World War.
జవాబు చూడండి
2. చనిపోయిన, అంగవైకల్యం పొందిన వారిలో ఎక్కువ మంది పని చేసే వయసులో ఉన్న పురుషులే. దీంతో ఐరోపాలో శారీరకంగా పని చేయగల శ్రామిక శక్తి తగ్గిపోయింది.
3. కుటుంబంలో సంపాదించేవారు తగ్గడంతో ఇంటి ఆదాయాలు పడిపోయాయి.
4. యుద్ధ సమయంలో పరిశ్రమలను యుద్ధ సామగ్రి ఉత్పత్తికి మార్చారు. అంతకుముందు పురుషులు మాత్రమే చేసే పనుల్లోకి మహిళలు అడుగుపెట్టారు.
3 (d). Write a note to explain the effects of the following: The Great Depression on the Indian economy.
జవాబు చూడండి
2. అంతర్జాతీయ ధరలు పడిపోవడంతో భారత్‌లోనూ ధరలు పడిపోయాయి. 1928 నుంచి 1934 మధ్య గోధుమ ధర 50 శాతం తగ్గింది.
3. పట్టణవాసుల కంటే రైతులు, కర్షకులు ఎక్కువ నష్టపోయారు. పంట ధరలు పడిపోయినా వలస ప్రభుత్వం భూమి శిస్తు తగ్గించడానికి ఒప్పుకోలేదు.
4. ఎగుమతుల కోసం పండించే రైతులు ఎక్కువగా దెబ్బతిన్నారు. ఉదాహరణకు బెంగాల్ జనపనార రైతులు: గోనె సంచుల ఎగుమతి కుప్పకూలడంతో ముడి జనపనార ధర 60 శాతానికి పైగా పడిపోయింది; అప్పులు పెరిగాయి.
5. రైతులు పొదుపు డబ్బు వాడుకున్నారు, భూములు తాకట్టు పెట్టారు, నగలు, విలువైన లోహాలు అమ్ముకున్నారు. దీంతో ఈ మాంద్యం సంవత్సరాల్లో భారత్ విలువైన లోహాలను, ముఖ్యంగా బంగారాన్ని ఎగుమతి చేసింది. ఈ బంగారం ఎగుమతులు ప్రపంచ ఆర్థిక కోలుకోవడానికి సహాయపడ్డాయని ఆర్థికవేత్త కీన్స్ భావించాడు.
6. గ్రామీణ భారతంలో అసంతృప్తి పెరిగింది; ఈ పరిస్థితుల్లోనే గాంధీజీ శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం సాగింది.
7. పట్టణాల్లో స్థిర ఆదాయం ఉన్నవారు (జీతగాళ్లు, స్థిరమైన కౌలు ఆదాయం ఉన్న భూస్వాములు) ధరలు తగ్గడం వల్ల లాభపడ్డారు. జాతీయవాదుల ఒత్తిడితో ప్రభుత్వం పరిశ్రమలకు సుంకాల రక్షణ ఇవ్వడంతో పారిశ్రామిక పెట్టుబడులూ పెరిగాయి.
3 (e). Write a note to explain the effects of the following: The decision of MNCs to relocate production to Asian countries.
జవాబు చూడండి
2. 1949 విప్లవం తర్వాత ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు దూరంగా ఉన్న చైనా మళ్లీ దానిలోకి వచ్చింది. అక్కడ వేతనాలు తక్కువ కాబట్టి విదేశీ సంస్థలు భారీగా పెట్టుబడులు పెట్టాయి.
3. తక్కువ ఖర్చుతో తయారైన చైనా వస్తువులు ప్రపంచ మార్కెట్లను నింపాయి. దుకాణాల్లో కనిపించే టీవీలు, మొబైల్ ఫోన్లు, బొమ్మల్లో చాలా వరకు చైనాలో తయారైనవే.
4. పరిశ్రమలు తక్కువ వేతనాల దేశాలకు మారడం ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని, పెట్టుబడి ప్రవాహాలను పెంచింది.
5. గత రెండు దశాబ్దాల్లో భారత్, చైనా, బ్రెజిల్ వంటి దేశాలు వేగంగా ఆర్థిక మార్పులు సాధించడంతో ప్రపంచ ఆర్థిక భౌగోళిక స్వరూపమే మారిపోయింది.
4. Give two examples from history to show the impact of technology on food availability.
జవాబు చూడండి
2. రైల్వేలు, ఆవిరి ఓడలు, టెలిగ్రాఫ్: కార్న్ లాస్ రద్దు తర్వాత బ్రిటన్‌కు కావాల్సిన ఆహారాన్ని పండించడానికి అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, తూర్పు ఐరోపా, రష్యాల్లో కొత్త భూములు సాగులోకి వచ్చాయి. ఈ పొలాలను ఓడరేవులతో కలపడానికి రైల్వేలు, సరుకును తక్కువ ఖర్చుతో వేగంగా తీసుకెళ్లడానికి పెద్ద ఓడలు, సమాచారానికి టెలిగ్రాఫ్ ఉపయోగపడ్డాయి. దీంతో దూర దేశాల్లో పండిన చౌక ఆహారం బ్రిటన్ ప్రజలకు అందుబాటులోకి వచ్చింది.
5. What is meant by the Bretton Woods agreement?
జవాబు చూడండి
2. పారిశ్రామిక ప్రపంచంలో ఆర్థిక స్థిరత్వం, పూర్తి ఉపాధి కాపాడటమే దీని ఉద్దేశం.
3. సభ్య దేశాల విదేశీ మిగులు, లోటులను చూసుకోవడానికి అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) ఏర్పాటైంది.
4. యుద్ధానంతర పునర్నిర్మాణానికి నిధులు సమకూర్చడానికి International Bank for Reconstruction and Development (ప్రపంచ బ్యాంకు) ఏర్పాటైంది. ఈ రెండింటినీ బ్రెటన్ వుడ్స్ కవలలు (Bretton Woods twins) అంటారు. ఇవి 1947 లో కార్యకలాపాలు మొదలుపెట్టాయి.
5. వీటిలో నిర్ణయాలు పాశ్చాత్య పారిశ్రామిక దేశాల చేతుల్లో ఉంటాయి. IMF, ప్రపంచ బ్యాంకు ముఖ్య నిర్ణయాలపై అమెరికాకు సమర్థవంతమైన వీటో హక్కు ఉంది.
6. ఈ వ్యవస్థ స్థిర మారకం రేట్లపై ఆధారపడింది: భారత రూపాయి వంటి జాతీయ కరెన్సీలను డాలర్‌కు స్థిర రేటుతో ముడిపెట్టారు; డాలర్‌ను ఔన్సు బంగారం 35 డాలర్లు అనే స్థిర ధరతో బంగారానికి ముడిపెట్టారు.
7. దీంతో పాశ్చాత్య పారిశ్రామిక దేశాలు, జపాన్‌లలో వాణిజ్యం, ఆదాయాలు అపూర్వంగా పెరిగాయి. 1950 నుంచి 1970 మధ్య ప్రపంచ వాణిజ్యం ఏటా 8 శాతానికి పైగా పెరిగింది.
The Making of a Global World Discuss Questions Answers
Discuss 1. Imagine that you are an indentured Indian labourer in the Caribbean. Drawing from the details in this chapter, write a letter to your family describing your life and feelings.
జవాబు చూడండి
ట్రినిడాడ్,
ప్రియమైన అమ్మా, నాన్నలకు,
నేను క్షేమంగానే ఉన్నాను. మన ఊరిలో పని దొరకక, అప్పులు పెరిగి, బతుకుదెరువు కోసం ఇక్కడికి వచ్చాను. ఊరికి వచ్చిన రిక్రూటింగ్ ఏజెంట్ ఇక్కడ మంచి పని, మంచి జీతం ఉంటాయని చెప్పాడు. ఇంత దూరం సముద్ర ప్రయాణం ఉంటుందని, ఇక్కడి పని, బతుకు ఎలా ఉంటాయని మాత్రం సరిగా చెప్పలేదు. చాలా రోజులు ఓడలో ప్రయాణించి ఇక్కడ చెరకు తోటలో చేరాను.
ఇక్కడ పని చాలా కఠినం. ఉదయం నుంచి రాత్రి వరకు పని చేయాలి; ఉండే చోటు ఇరుకుగా ఉంటుంది. మాకు చట్టపరమైన హక్కులు చాలా తక్కువ. ఒప్పందం (indenture) ప్రకారం ఐదేళ్లు పని పూర్తయ్యే వరకు తోటను వదిలి వెళ్లడానికి వీలు లేదు.
అయినా మేము బతకడానికి కొత్త దారులు వెతుక్కుంటున్నాం. మన దేశం నుంచి వచ్చినవారంతా కలిసి పండుగలు చేసుకుంటున్నాం. మొహర్రం ఊరేగింపు ఇక్కడ “హోసే” అనే పెద్ద ఉత్సవంగా మారింది; అన్ని జాతులు, మతాల కార్మికులు అందులో పాల్గొంటారు. మన పాటలు ఇక్కడి సంగీతంతో కలిసి కొత్త రకం “చట్నీ సంగీతం” పుడుతోంది.
మీరందరూ బాగా గుర్తుకొస్తున్నారు. ఒప్పందం పూర్తికాగానే ఇంటికి తిరిగి రావాలని ఉంది. డబ్బు దాచి పంపుతాను. ఆరోగ్యం జాగ్రత్త.
మీ ప్రియమైన కొడుకు,
రాము
Discuss 2. Explain the three types of movement or flows within international economic exchanges. Find one example of each type of flow which involved India and Indians, and write a short account of it.
జవాబు చూడండి
1. వాణిజ్య ప్రవాహం (Flow of trade): 19వ శతాబ్దంలో ప్రధానంగా వస్తువుల (ఉదా: వస్త్రం, గోధుమ) వ్యాపారం. భారత్ ఉదాహరణ: 19వ శతాబ్దంలో భారత్ నుంచి ముడి పత్తి, నీలిమందు, గోధుమ వంటి ముడి పదార్థాలు ఎగుమతి అయ్యాయి; చైనాకు నల్లమందు ఎగుమతి అయింది. బ్రిటిష్ మిల్లు వస్త్రాలు భారత మార్కెట్‌ను నింపాయి. 1800 ప్రాంతంలో భారత ఎగుమతుల్లో 30 శాతం ఉన్న పత్తి వస్త్రాల వాటా 1870 ల నాటికి 3 శాతం కంటే తక్కువకు పడిపోయింది. బ్రిటన్‌కు భారత్‌తో వాణిజ్య మిగులు (trade surplus) వచ్చింది; దాన్ని ఇతర దేశాలతో లోటును తీర్చుకోవడానికి, “హోమ్ ఛార్జీలు” చెల్లించడానికి వాడుకుంది.
2. శ్రమ ప్రవాహం (Flow of labour): ఉపాధి కోసం ప్రజల వలస. భారత్ ఉదాహరణ: 19వ శతాబ్దంలో లక్షల మంది భారతీయ ఒప్పంద కూలీలు (indentured labourers) తోటలు, గనులు, రోడ్లు, రైల్వే నిర్మాణ పనులకు వెళ్లారు. వీరు ఎక్కువగా తూర్పు ఉత్తర ప్రదేశ్, బిహార్, మధ్య భారతం, తమిళనాడు పొడి జిల్లాల నుంచి వచ్చారు. కరీబియన్ దీవులు (ట్రినిడాడ్, గయానా, సురినామ్), మారిషస్, ఫిజీ, శ్రీలంక, మలయా, అస్సాం తేయాకు తోటలకు వెళ్లారు. ఈ వ్యవస్థను 1921 లో రద్దు చేశారు.
3. మూలధన ప్రవాహం (Flow of capital): స్వల్పకాలిక లేదా దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడుల కోసం దూర ప్రాంతాలకు డబ్బు వెళ్లడం. భారత్ ఉదాహరణ: శికారిపురి ష్రాఫ్‌లు, నాట్టుకోట్టై చెట్టియార్లు వంటి భారతీయ బ్యాంకర్లు, వ్యాపారులు సొంత డబ్బుతో లేదా ఐరోపా బ్యాంకుల నుంచి అప్పు తీసుకుని మధ్య ఆసియా, ఆగ్నేయాసియాల్లో ఎగుమతి వ్యవసాయానికి నిధులు సమకూర్చారు. హైదరాబాదీ సింధీ వ్యాపారులు ప్రపంచంలోని రద్దీ ఓడరేవుల్లో దుకాణాలు (emporia) స్థాపించారు.
Discuss 3. Explain the causes of the Great Depression.
జవాబు చూడండి
1. వ్యవసాయ అధికోత్పత్తి: వ్యవసాయ ధరలు పడిపోవడంతో రైతులు తమ ఆదాయం కాపాడుకోవడానికి ఇంకా ఎక్కువ పండించారు. మార్కెట్‌లో పంట గుట్టలుగా పేరుకుని ధరలు మరింత పడిపోయాయి. కొనేవారు లేక పంటలు కుళ్లిపోయాయి.
2. అమెరికా రుణాల ఉపసంహరణ: 1920 ల మధ్యలో చాలా దేశాలు అమెరికా రుణాలతోనే పెట్టుబడులు పెట్టాయి. మాంద్యం సూచనలు కనిపించగానే అమెరికా విదేశీ రుణాలు తగ్గించింది: 1928 మొదటి అర్ధభాగంలో 100 కోట్ల డాలర్లకు పైగా ఉన్న అమెరికా విదేశీ రుణాలు ఏడాదిలో పావు వంతుకు తగ్గాయి. అమెరికా రుణాలపై ఆధారపడిన దేశాలు తీవ్ర సంక్షోభంలో పడ్డాయి. ఐరోపాలో పెద్ద బ్యాంకులు దివాలా తీశాయి, బ్రిటిష్ పౌండ్ స్టెర్లింగ్ వంటి కరెన్సీలు కుప్పకూలాయి.
3. అమెరికా దిగుమతి సుంకాల పెంపు: తన ఆర్థిక వ్యవస్థను కాపాడుకోవడానికి అమెరికా దిగుమతి సుంకాలను రెట్టింపు చేసింది. దీంతో ప్రపంచ వాణిజ్యం మరింత దెబ్బతింది.
4. అమెరికా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ పతనం: అమెరికా బ్యాంకులు దేశీయ రుణాలు తగ్గించి, ఇచ్చిన రుణాలను తిరిగి వసూలు చేశాయి. పంట అమ్ముడుపోక రైతులు, కుటుంబాలు, వ్యాపారాలు దివాలా తీశాయి. 1933 నాటికి 4,000 కు పైగా బ్యాంకులు మూతపడ్డాయి; 1929 నుంచి 1932 మధ్య సుమారు 1,10,000 కంపెనీలు కుప్పకూలాయి.
ఇలా అమెరికాలో మొదలైన సంక్షోభం ప్రపంచ దేశాలన్నింటికీ ఉత్పత్తి, ఉపాధి, ఆదాయాలు, వాణిజ్యం పతనంగా వ్యాపించింది.
Discuss 4. Explain what is referred to as the G-77 countries. In what ways can G-77 be seen as a reaction to the activities of the Bretton Woods twins?
జవాబు చూడండి
బ్రెటన్ వుడ్స్ కవలలకు ప్రతిస్పందన ఎలా:
1. IMF, ప్రపంచ బ్యాంకులను పారిశ్రామిక దేశాల ఆర్థిక అవసరాలు తీర్చడానికే రూపొందించారు. కొత్తగా స్వతంత్రమైన పేద దేశాల సమస్యలు తీర్చే సామర్థ్యం వాటికి లేదు.
2. ఐరోపా, జపాన్ వేగంగా పునర్నిర్మాణం చేసుకుని IMF, ప్రపంచ బ్యాంకులపై ఆధారపడటం తగ్గాక, 1950 ల చివర నుంచి ఈ సంస్థలు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలపై దృష్టి పెట్టాయి.
3. అయితే పేద దేశాలు వలస పాలన కింద ఉన్నప్పుడు వాటిని పాలించిన పాత వలస శక్తుల ఆర్థిక ఆధిపత్యం స్వాతంత్ర్యం తర్వాతా కొనసాగింది. చాలా దేశాల సహజ వనరులు (ఖనిజాలు, భూమి) శక్తిమంతమైన విదేశీ సంస్థలు, బహుళజాతి సంస్థల నియంత్రణలోనే ఉన్నాయి.
4. 1950, 60 లలో పాశ్చాత్య దేశాలు సాధించిన వేగవంతమైన వృద్ధి లాభం చాలా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు దక్కలేదు.
5. అందుకే ఇవి G-77 గా సంఘటితమై NIEO కోరాయి. అంటే: తమ సహజ వనరులపై నిజమైన నియంత్రణ, ఎక్కువ అభివృద్ధి సహాయం, ముడి పదార్థాలకు న్యాయమైన ధరలు, తమ తయారీ వస్తువులకు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల మార్కెట్లలో మెరుగైన ప్రవేశం.
పాఠం మధ్యలోని ముఖ్య ప్రశ్నలు
SA1 లో Box, Activity ఆధారిత ప్రశ్నలు రావచ్చు కాబట్టి పాఠంలోని ముఖ్యమైనవాటికీ జవాబులు ఇక్కడ ఉన్నాయి.
Box 1. Explain what we mean when we say that the world ‘shrank’ in the 1500s.
జవాబు చూడండి
2. దీంతో ఒకప్పుడు ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం లేని దూర ప్రాంతాలు (ఆసియా, ఐరోపా, ఆఫ్రికా, అమెరికా) వ్యాపారం, ప్రజలు, పంటలు, ఆలోచనలు, వ్యాధుల ద్వారా దగ్గరగా ముడిపడ్డాయి.
3. అమెరికా పంటలు ఐరోపా, ఆసియాకు వచ్చాయి; అమెరికా వెండి ఆసియా వ్యాపారానికి నిధులు సమకూర్చింది. హిందూ మహాసముద్ర వ్యాపారంలో భారత ఉపఖండం కేంద్రంగా ఉంది.
4. దూరాలు అలాగే ఉన్నా రాకపోకలు, పరస్పర సంబంధాలు పెరగడంతో ప్రపంచం చిన్నదైనట్టు (shrank) అనిపించింది. అందుకే 1500 లలో ప్రపంచం “కుంచించుకుపోయింది” అంటాం.
Activity 1. Prepare a flow chart to show how Britain’s decision to import food led to increased migration to America and Australia.
జవాబు చూడండి
1. బ్రిటన్‌లో జనాభా పెరిగి ఆహార గిరాకీ పెరిగింది.
2. కార్న్ లాస్ దిగుమతులను నియంత్రించడంతో ఆహార ధరలు పెరిగాయి.
3. పారిశ్రామికవేత్తలు, పట్టణవాసుల ఒత్తిడితో కార్న్ లాస్ రద్దయ్యాయి.
4. చౌక ఆహారం దిగుమతి కావడం మొదలైంది; ఆదాయాలు పెరిగి దిగుమతి గిరాకీ ఇంకా పెరిగింది.
5. అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, తూర్పు ఐరోపా, రష్యాల్లో అడవులు నరికి పెద్ద ఎత్తున సాగు మొదలైంది.
6. పొలాలను ఓడరేవులతో కలపడానికి రైల్వేలు, కొత్త ఓడరేవులు, ఇళ్లు, స్థావరాలు అవసరమయ్యాయి.
7. ఈ పనులకు లండన్ వంటి కేంద్రాల నుంచి పెట్టుబడి, ఉద్యోగాలకు కార్మికులు అవసరమయ్యారు.
8. పని, భూమి ఉన్న చోటుకు ప్రజలు కదిలారు: 19వ శతాబ్దంలో దాదాపు 5 కోట్ల మంది ఐరోపా నుంచి అమెరికా, ఆస్ట్రేలియాలకు వలస వెళ్లారు.
Activity 2. Imagine that you are an agricultural worker who has arrived in America from Ireland. Write a paragraph on why you chose to come and how you are earning your living.
జవాబు చూడండి
Discuss. Briefly summarise the two lessons learnt by economists and politicians from the inter-war economic experience.
జవాబు చూడండి
2. రెండో పాఠం: ఒక దేశానికి బయటి ప్రపంచంతో ఉన్న ఆర్థిక సంబంధాలకు సంబంధించినది. వస్తువులు, మూలధనం, శ్రమ ప్రవాహాలను నియంత్రించే అధికారం ప్రభుత్వాలకు ఉన్నప్పుడే పూర్తి ఉపాధి లక్ష్యం సాధ్యం.
The Making of a Global World పాఠంలో మార్కులు ఎక్కడ పోతాయి
- సిల్క్ రూట్ పేరు: చైనా పట్టు సరుకుల వల్ల వచ్చింది; క్రీస్తు శకానికి ముందు నుంచి 15వ శతాబ్దం వరకు.
- కార్న్ లాస్: మొక్కజొన్న (ఆహార ధాన్యాల) దిగుమతులను నియంత్రించిన బ్రిటిష్ చట్టాలు; వీటి రద్దు వల్లే ఆహార దిగుమతులు, వలసలు పెరిగాయి.
- రిండర్‌పెస్ట్: పశువుల వ్యాధి; 1880 ల చివర, 90 శాతం పశువులు చనిపోయాయి. ఇది మనుషుల వ్యాధి కాదు.
- ఒప్పంద కూలీ వ్యవస్థ: 1921 లో రద్దు; ఐదేళ్ల ఒప్పందం తర్వాత తిరిగి రావచ్చు.
- మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ కూటములు: మిత్రరాజ్యాలు (బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, తర్వాత అమెరికా), కేంద్ర రాజ్యాలు (జర్మనీ, ఆస్ట్రియా-హంగేరి, ఒట్టోమన్ టర్కీ).
- మహా మాంద్యం భారత్‌పై: ఎగుమతులు, దిగుమతులు దాదాపు సగం; గోధుమ ధర 50 శాతం; ముడి జనపనార ధర 60 శాతానికి పైగా పతనం.
- బ్రెటన్ వుడ్స్: జులై 1944, న్యూ హాంప్‌షైర్ (అమెరికా); IMF, ప్రపంచ బ్యాంకు = బ్రెటన్ వుడ్స్ కవలలు; 1947 లో కార్యకలాపాలు.
- G-77 డిమాండ్: NIEO; ఇది IMF, ప్రపంచ బ్యాంకుల ఏర్పాటు కాదు, వాటికి ప్రతిస్పందన.
ఈ పాఠాన్ని చరిత్ర Chapter 2 Nationalism in India తో కలిపి చదివితే మహా మాంద్యం, శాసనోల్లంఘన సంబంధం సులువుగా అర్థమవుతుంది. బహుళజాతి సంస్థలు, ప్రపంచీకరణ గురించి అర్థశాస్త్రం Chapter 4 Globalisation and the Indian Economy పేజీలో మరింత వివరంగా ఉంది. చరిత్ర మొదటి పాఠం Chapter 1 The Rise of Nationalism in Europe కూడా SA1 కి ముఖ్యం. ఈ పాఠం నుంచి అదనపు ప్రశ్నలకు AP 10th Class Social Important Questions – Global World, Gender, Religion and Caste పేజీ, పూర్తి నమూనా పేపర్‌కు AP 10th Class SA1 Social Studies Question Paper 2026-27 చూడండి.
తర్వాత ఏం చదవాలి
- AP 10th Class History Chapter 2 Nationalism in India Question Answer — గాంధీజీ, సహాయ నిరాకరణ, దండి యాత్ర, పూనా ఒడంబడిక
- AP 10th Class Economics Chapter 4 Globalisation Question Answer — MNC లు, విదేశీ వాణిజ్యం, WTO
- AP 10th Class SA1 Social Studies Question Paper 2026-27 — నాలుగు విభాగాల ప్రశ్నలతో నమూనా పేపర్
FAQs
The Making of a Global World పాఠంలో ఎన్ని exercise ప్రశ్నలు ఉన్నాయి?
AP SCERT 10వ తరగతి History పుస్తకంలో Write in brief లో 5 ప్రశ్నలు (మూడోదానిలో 5 భాగాలు), Discuss లో 4 ప్రశ్నలు, ఒక Project ఉన్నాయి.
సిల్క్ రూట్ అంటే ఏమిటి?
ఆసియాను ఐరోపా, ఉత్తర ఆఫ్రికాలతో కలిపిన భూ, సముద్ర వ్యాపార మార్గాలు. చైనా పట్టు పడమరకు వెళ్లినందువల్ల ఈ పేరు వచ్చింది. వస్తువులతో పాటు బౌద్ధం, క్రైస్తవం, ఇస్లాం ప్రచారకులు కూడా ఈ దారుల్లో ప్రయాణించారు.
నూడుల్స్ స్పఘెట్టిగా ఎలా మారాయి?
నూడుల్స్ చైనా నుంచి పడమరకు ప్రయాణించి స్పఘెట్టి అయ్యాయని ఒక నమ్మకం. లేదా ఐదో శతాబ్దంలో అరబ్ వ్యాపారులు పాస్తాను ఇటలీలోని సిసిలీకి తీసుకెళ్లారని కూడా చెబుతారు. ఆహారం ద్వారా దూర సంస్కృతుల మధ్య సంబంధానికి ఇది ఉదాహరణ.
కార్న్ లాస్ అంటే ఏమిటి?
భూస్వాముల ఒత్తిడితో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం మొక్కజొన్న (ఆహార ధాన్యాలు) దిగుమతులను నియంత్రించడానికి చేసిన చట్టాలు. ఆహార ధరలు పెరగడంతో పారిశ్రామికవేత్తలు, పట్టణవాసుల ఒత్తిడితో వీటిని రద్దు చేశారు.
ఒప్పంద కూలీ (indentured labour) అంటే ఏమిటి?
కొత్త దేశానికి ప్రయాణ ఖర్చు తీర్చడానికి, ఒక నిర్ణీత కాలం ఒక యజమాని కింద పని చేస్తానని ఒప్పందం చేసుకున్న బంధిత కూలీ. భారతీయులకు సాధారణంగా ఐదేళ్ల ఒప్పందం ఉండేది. 20వ శతాబ్దం జాతీయ నాయకులు దీన్ని “కొత్త రకం బానిసత్వం” అని వ్యతిరేకించారు; 1921 లో రద్దు చేశారు.
హోసే, చట్నీ సంగీతం అంటే ఏమిటి?
ట్రినిడాడ్‌లో భారతీయ కూలీలు జరిపిన మొహర్రం ఊరేగింపు అన్ని జాతులు, మతాల కార్మికులు పాల్గొనే “హోసే” (ఇమామ్ హుసేన్ పేరు నుంచి) అనే ఉత్సవంగా మారింది. ట్రినిడాడ్, గయానాల్లో ప్రాచుర్యం పొందిన “చట్నీ సంగీతం” భారత, కరీబియన్ సంస్కృతుల మేళవింపు.
శికారిపురి ష్రాఫ్‌లు, నాట్టుకోట్టై చెట్టియార్లు ఎవరు?
మధ్య ఆసియా, ఆగ్నేయాసియాల్లో ఎగుమతి వ్యవసాయానికి సొంత డబ్బుతో లేదా ఐరోపా బ్యాంకుల అప్పుతో నిధులు సమకూర్చిన భారతీయ బ్యాంకర్లు, వ్యాపార సమూహాలు.
హోమ్ ఛార్జీలు (Home charges) అంటే ఏమిటి?
భారత్ నుంచి బ్రిటన్‌కు వెళ్లిన చెల్లింపులు: బ్రిటిష్ అధికారులు, వ్యాపారుల ప్రైవేట్ డబ్బు పంపకాలు, భారత విదేశీ రుణాలపై వడ్డీ, భారత్‌లో పని చేసిన బ్రిటిష్ అధికారుల పెన్షన్లు.
హెన్రీ ఫోర్డ్ సామూహిక ఉత్పత్తిని ఎలా మొదలుపెట్టాడు?
చికాగో కబేళాలోని అసెంబ్లీ లైన్ పద్ధతిని డెట్రాయిట్‌లోని తన కార్ల ఫ్యాక్టరీలో అమలు చేశాడు. T-మోడల్ ఫోర్డ్ ప్రపంచంలో మొదటి సామూహికంగా ఉత్పత్తి అయిన కారు. జనవరి 1914 లో కార్మికుల రోజు వేతనాన్ని 5 డాలర్లకు రెట్టింపు చేశాడు.
హైర్ పర్చేజ్ (hire purchase) అంటే ఏమిటి?
అప్పుపై వస్తువు కొని, దాని ధరను వారం లేదా నెల వాయిదాల్లో చెల్లించే పద్ధతి. 1920 లలో అమెరికాలో ఫ్రిజ్‌లు, వాషింగ్ మెషీన్లు, రేడియోలు, కార్లు ఇలాగే ఎక్కువగా కొన్నారు.
బ్రెటన్ వుడ్స్ కవలలు (Bretton Woods twins) అంటే?
బ్రెటన్ వుడ్స్ సమావేశంలో ఏర్పాటైన అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF), ప్రపంచ బ్యాంకు (IBRD). ఇవి 1947 నుంచి పని చేస్తున్నాయి.
స్థిర, అస్థిర మారకం రేట్లు అంటే ఏమిటి?
అంతర్జాతీయ వ్యాపారం కోసం దేశాల కరెన్సీలను కలిపే రేట్లు మారకం రేట్లు. ప్రభుత్వ జోక్యంతో స్థిరంగా ఉంచేవి స్థిర (fixed) రేట్లు; విదేశీ మారక మార్కెట్‌లో గిరాకీ, సరఫరాను బట్టి మారేవి అస్థిర (floating) రేట్లు.
NIEO అంటే ఏమిటి?
New International Economic Order (నూతన అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ). సహజ వనరులపై నియంత్రణ, ఎక్కువ అభివృద్ధి సహాయం, ముడి పదార్థాలకు న్యాయమైన ధరలు, తమ వస్తువులకు సంపన్న దేశాల మార్కెట్లలో మెరుగైన ప్రవేశం కోసం G-77 దేశాలు చేసిన డిమాండ్.
మూలం: AP SCERT 10వ తరగతి Social Science, India and the Contemporary World II (History) పాఠ్యపుస్తకం, అధ్యాయం 3. అధికారిక పాఠ్యపుస్తకాల కోసం Commissionerate of School Education, Andhra Pradesh సైట్ చూడండి.
